Trouwen met de handschoen, wat is dat?

huwelijksvolmacht

uitleg

Wat betekent trouwen met de handschoen?

Trouwen met de handschoen, wat is dat precies?

Misschien ben je wel eens een huwelijksakte tegengekomen waarin boven de bruidegom een naam van een ‘bijzonder gevolmachtigde’ staat. In zo’n geval is het echtpaar ‘met de handschoen getrouwd’. Maar wat betekent dit eigenlijk?

Officieel noemt men dit ‘trouwen bij volmacht’, wat betekent dat één van de partners niet aanwezig kan zijn bij de huwelijksvoltrekking, en wordt vervangen door een volmachtnemer. De handschoen werd als symbool op het altaar gelegd voor de aanwezigheid en instemming van de bruidegom.

Waarom een handschoen?

Een handschoen is een logische vervanging voor een echte hand en staat symbool voor de afwezige persoon. Van oorsprong werd een handschoen gegeven als fysiek bewijs voor een lening, contract of donatie (van hand tot hand). Zo is ook de handschoen symbool geworden voor een trouwbelofte (verloving) en een huwelijk, wat immers ook een contract was.

Trouwen met de handschoen wordt al eeuwenlang gedaan, het kwam vooral voor bij de adel. Dit kwam met name door de afstand tussen de huwelijkspartners en omdat de reis niet altijd zonder risico’s was. Omdat er destijds veel politieke belangen van het huwelijk afhing, wilde men voorkomen dat er iets misging. Een goed voorbeeld is het huwelijk tussen de prins van het vorstendom Neuchâtel die, in naam van Napoleon, met Maria Louise van Oostenrijk trouwde met de handschoen.

‘Toppunt van veiligheid, trouwen met de handschoen.
Fons Jansen, Nederlands cabaretier (1925-1991)


Maar het gebeurde ook veel bij ambtenaren en militairen die in Nederlands-Indië zaten. Zoals de grootouders van mijn partner Jerry: Gerrit van Asperen en Anna Catharina Theresia Titzing trouwde met de handschoen op 3 december 1924 in Amsterdam, met als gevolmachtigde Cornelis Wijnandus Jansen. Zie de huwelijksakte boven en de aktes hieronder.

Gewichtige redenen

Om te trouwen met de handschoen is toestemming (huwelijksdispensatie) van de Koning(in) nodig. Daarbij moet de aanstaande bruid of bruidegom die niet fysiek bij de huwelijksvoltrekking aanwezig kan zijn, bij de notaris akte een gevolmachtigde aanwijzen wat via een ‘volmachtakte’ notarieel werd vastgelegd (zie document onder).

Overigens is het nog steeds mogelijk om met de handschoen te trouwen. Hiervoor moeten dan wel ‘gewichtige redenen’ zijn, denk bijvoorbeeld aan situaties als de partner fysiek niet aanwezig kan zijn door:

  • Militair in een oorlogsgebied
  • Verblijf in een gevangenis in het buitenland
  • Ernstige ziekte en niet in staat om te reizen

De aktes van G. van Asperen en A. Titzing

Deel van de huwelijksakte met vermelding van de ‘bijzonder gevolmachtigde’ Cornelis Wijnandus Jansen
Trouwen met de handschoen, wat is dat?
Notariële akte
Trouwen met de handschoen, wat is dat?
Huwelijksdispensatie van Koningin Wilhelmina

Foto boven: Links: ter illustratie, Huwelijksportret van ‘Bets’ (Rijksmuseum). Rechts: huwelijksakte van de grootouders van mijn echtgenoot Jerry, Gerrit van Asperen en Anna Catharina Theresia Titzing, 3 december 1924, Amsterdam, met als gevolmachtigde Cornelis Wijnandus Jansen.

Zoek op Open Archieven

Hulp nodig?

Lukt het niet? Vraag dan hulp aan de Yory Stamboom Helpdesk.

Lees ook

TV serie ‘Metissen van België’, onwettige kinderen uit Rwanda
Aan het juiste adres – bronnen op de Amsterdamse kaart
Plan eens een rondleiding door een archief
De oorlogsherinneringen van Sam en Marianne de Hond
Actiepunten maken voor je stamboom is super handig
Veelgestelde vragen over stamboomonderzoek
Trouwen met de handschoen, wat is dat precies?
Reageer op dit artikel
Opmerkingen over artikel
Bezig met versturen

Wil je een donatie doen?
Yory is non-profit, maar de kosten zijn zeker € 400 per jaar. Met donaties kan dit platform blijven bestaan.

Yolanda Lippens donatie